Wykaz prac lekkich dla młodocianych z przykładem dla firmy
Wykaz prac lekkich dla młodocianych jest obowiązkowy, zanim zatrudnisz osobę od 15 do 18 lat na umowę o pracę poza nauką zawodu. Ustalasz go sam, potrzebujesz zgody lekarza medycyny pracy, a potem zatwierdzenia przez inspektora pracy. Bez zatwierdzonego wykazu młodociana nie może zacząć pracy na etacie. Poniżej masz gotowe przykłady pozycji dla sklepu, biura, kawiarni i sklepu internetowego oraz drogę bez wykazu, jeśli wystarczy Ci zlecenie.
- Oferty zgodne z Kodeksem pracy
- Firmy sprawdzone po NIP
- Rodzic widzi każdą wiadomość
Sprawdź koszt i limity, zanim złożysz wykaz
Wpisz godziny w tygodniu, a kalkulator pokaże miesięczny koszt etatu i zlecenia oraz to, czy grafik mieści się w limitach dla osoby poniżej 18 lat. Narzędzie jest na stronie dla pracodawców, bez zakładania konta.
Kto musi mieć wykaz prac lekkich i dlaczego
Obowiązek wynika z art. 200¹ Kodeksu pracy. Młodocianego można zatrudnić na umowę o pracę w dwóch celach: przygotowania zawodowego (nauka zawodu albo przyuczenie) albo wykonywania prac lekkich. Druga droga dotyczy prawie każdej firmy, która chce mieć licealistkę na kilka popołudni w tygodniu. Praca lekka nie może zagrażać życiu, zdrowiu ani rozwojowi młodej osoby i nie może przeszkadzać w nauce.
Wykaz ustala pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy, a zatwierdza go właściwy okręgowy inspektor pracy. Firma z regulaminem pracy umieszcza wykaz w regulaminie. Firma bez regulaminu (zwykle do 49 pracowników) ustala wykaz w osobnym akcie. Przed pierwszym dniem młodociana musi się z nim zapoznać, najlepiej za podpisem w aktach. Tekst przepisu znajdziesz w Kodeksie pracy w bazie Sejmu, a terminy i formularze podaje Państwowa Inspekcja Pracy.
Co musi zawierać wykaz prac lekkich
Przepisy nie narzucają formularza, ale inspektor oczekuje, że z dokumentu da się odczytać, co dokładnie robi młoda osoba i dlaczego to bezpieczne. W praktyce dobrze przygotowany wykaz ma pięć elementów:
- nazwę stanowiska albo miejsca pracy, na przykład sala sprzedaży, recepcja, zaplecze biurowe,
- konkretne czynności opisane czasownikami (układanie, metkowanie, skanowanie), a nie ogólne hasła typu „prace pomocnicze”,
- warunki wykonywania: narzędzia, które wolno używać, maksymalny ciężar przenoszonych rzeczy, praca na stojąco czy przy biurku,
- wyłączenia, czyli czego młodociana na tym stanowisku nie robi, z odwołaniem do wykazu prac wzbronionych,
- dopuszczalny czas pracy zgodny z art. 200² (do 2 godzin w dzień nauki, do 12 godzin tygodniowo w roku szkolnym, do 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo w ferie).
Najczęstszy powód zwrotu wniosku to opis zbyt ogólny. Pozycja „obsługa klienta” nic inspektorowi nie mówi. Pozycja „przyjmowanie płatności kartą przy kasie bez sprzedaży alkoholu i wyrobów tytoniowych, w obecności osoby dorosłej” mówi wszystko.
Przykładowe pozycje wykazu dla czterech typów firm
Poniższe pozycje pochodzą z typowych zadań, które firmy publikują w ofertach dla uczniów. Traktuj je jako punkt wyjścia do własnego dokumentu, bo inspektor ocenia konkretny zakład, a nie listę z internetu.
| Firma | Prace lekkie, które zwykle przechodzą | Czego nie wpisywać |
|---|---|---|
| Sklep stacjonarny lub drogeria | wykładanie towaru na półki do wysokości wzroku, metkowanie, układanie ekspozycji, pakowanie prezentów, obsługa kasy w obecności osoby dorosłej | sprzedaż alkoholu i wyrobów nikotynowych, rozładunek dostaw, praca na drabinie powyżej 3 m |
| Biuro rachunkowe lub agencja | skanowanie i opisywanie dokumentów, wprowadzanie danych, archiwizacja segregatorów, odbieranie telefonów, przygotowanie korespondencji | prace z premią od wyniku, obsługa niszczarek przemysłowych, noszenie kartonów z archiwum |
| Kawiarnia lub lodziarnia | przygotowanie napojów bezalkoholowych, wydawanie zamówień na wynos, sprzątanie sali, uzupełnianie serwetek i opakowań | podawanie alkoholu, praca przy krajalnicy i mieleniu mięsa, zmywanie w chłodni, zmiany po 22 |
| Sklep internetowy | kompletowanie lekkich zamówień, pakowanie, drukowanie etykiet, robienie zdjęć produktów, odpowiadanie na wiadomości | załadunek kurierów, przenoszenie paczek ponad limit, akord za liczbę paczek |
Kolumna po prawej to w większości pozycje z wykazu prac wzbronionych młodocianym, który od 30 września 2023 roku zawiera między innymi sprzedaż i podawanie alkoholu, pracę wynagradzaną od osiąganych rezultatów oraz pracę na wysokości powyżej 3 m.
Jak wygląda zatwierdzenie krok po kroku
| Krok | Kto | Ile to trwa w praktyce |
|---|---|---|
| Opis stanowisk i czynności | pracodawca | 1 do 2 dni |
| Zgoda lekarza medycyny pracy | lekarz z poradni, z którą firma ma umowę | kilka dni, zależnie od poradni |
| Wniosek do inspektora pracy z wykazem i zgodą lekarza | pracodawca do okręgowego inspektoratu pracy | do miesiąca, w sprawach złożonych dłużej |
| Wpis do regulaminu pracy albo osobny akt | pracodawca | 1 dzień |
| Zapoznanie młodocianej z wykazem | pracodawca i młodociana | przed pierwszym dniem |
Licz realnie cztery do sześciu tygodni od pierwszego szkicu do dnia, w którym młodociana może zacząć. Firma, która chce mieć ucznia na wakacje, powinna złożyć wniosek najpóźniej w maju. Lista pozostałych papierów, od orzeczenia lekarskiego po zgodę rodzica, jest w poradniku o dokumentach do zatrudnienia 17-latki.
Przykład z liczbami, drogeria i etat na 3/10
Drogeria osiedlowa chce zatrudnić 17-latkę na stałe popołudnia: wtorek i czwartek po 2 godziny, sobota 6 godzin, razem 10 godzin w tygodniu. Na etacie trzeba najpierw przejść całą procedurę z wykazem.
| Pozycja | Umowa o pracę | Umowa zlecenia |
|---|---|---|
| Wykaz prac lekkich i zatwierdzenie inspektora | wymagane, 4 do 6 tygodni | nie wymagane przez Kodeks pracy |
| Orzeczenie lekarskie | wymagane | zalecane przy pracy fizycznej |
| Zgoda rodzica | zalecana, bo rodzic może rozwiązać umowę sprzeczną z dobrem dziecka | wymagana do ważności umowy |
| Wynagrodzenie brutto za 10 h tygodniowo | 1 201,50 zł (1/4 etatu z 4 806 zł) | około 1 360 zł (43,3 godziny po 31,40 zł) |
| Składki firmy | około 217 zł | 0 zł przy statusie ucznia do 26 lat |
| Łączny koszt miesięcznie | około 1 419 zł | około 1 360 zł |
| Pierwszy dzień pracy | po zatwierdzeniu wykazu | po podpisaniu umowy i instruktażu |
Różnica w koszcie jest niewielka. Różnica w czasie startu jest duża. Dlatego większość małych firm, które publikują u nas oferty, wybiera zlecenie z jasno opisanym zakresem zadań. Pełne porównanie form znajdziesz w tekście umowa o pracę czy zlecenie ucznia.
Kiedy wykaz prac lekkich nie jest potrzebny
Wykaz dotyczy wyłącznie umowy o pracę z młodocianym. Przy umowie zlecenia Kodeks pracy go nie wymaga, choć i tak musisz zapewnić bezpieczne warunki (art. 304 Kodeksu pracy) i nie powinieneś dawać zadań z listy prac wzbronionych. Zlecenie nie może też wyglądać jak etat: stałe godziny pod nadzorem kierownika to ryzyko przekwalifikowania umowy. Bezpieczne zasady takiej umowy opisuje strona o zatrudnieniu młodocianego na umowę zlecenie.
Jeśli chcesz etat, bo zależy Ci na stałej osobie przez cały rok szkolny, wykaz jest jedyną drogą. Co jeszcze trzeba mieć przed podpisaniem, zebrała strona o zatrudnieniu młodocianego na umowę o pracę.
Ile zapłacisz młodocianej na etacie, a ile na zleceniu, rozpisuje strona o wynagrodzeniu pracownika młodocianego. Po starcie pracy pilnuj godzin według poradnika o ewidencji czasu pracy młodocianego.
Jak PracaDla17Latki skraca drogę do pierwszej zmiany
Każda oferta przechodzi moderację, zanim zobaczą ją kandydatki. Sprawdzamy, czy opis zadań nie zawiera prac wzbronionych, czy grafik mieści się w limitach dla osoby poniżej 18 lat i czy stawka nie jest niższa od minimalnej. Zgodę rodzica załatwia zespół serwisu, więc na rozmowę przychodzi kandydatka, której rodzic już wie o pracy. Opis zadań z zaakceptowanej oferty możesz potem przenieść do własnego wykazu prac lekkich, jeśli wybierzesz etat.
- Weryfikacja NIP firmy i moderacja oferty w 24 godziny.
- Kontrola godzin i zadań pod przepisy o młodocianych.
- Wzory umowy zlecenia i zgody rodzica w każdym planie.
- Wiadomości z kandydatkami przez portal, z kopią dla rodzica.
Plan dla jednej uczennicy i dla całego zespołu
Plan Start na dwie aktywne oferty kosztuje 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej, plan Zespół na osiem ofert 224 zł netto. Do cen doliczamy 23% VAT. Porównanie wszystkich planów jest w cenniku dla firm.
Kto zatwierdza wykaz prac lekkich dla młodocianych
Wykaz ustala pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza medycyny pracy, a zatwierdza go właściwy okręgowy inspektor pracy. Firma z regulaminem pracy wpisuje wykaz do regulaminu, firma bez regulaminu ustala go w osobnym akcie. Młodociana musi się z nim zapoznać przed pierwszym dniem pracy.
Czy wykaz prac lekkich jest potrzebny przy umowie zlecenia
Nie. Wykaz prac lekkich dotyczy umowy o pracę z młodocianym zawartej w innym celu niż przygotowanie zawodowe. Przy zleceniu Kodeks pracy go nie wymaga, ale nadal trzeba zapewnić bezpieczne warunki, nie dawać prac wzbronionych i mieć zgodę rodzica na umowę.
Ile trwa zatwierdzenie wykazu prac lekkich
Sama decyzja inspektora zapada zwykle w ciągu miesiąca. Doliczając przygotowanie opisu i zgodę lekarza, licz cztery do sześciu tygodni od pierwszego szkicu do dnia, w którym młodociana może zacząć pracę. Na wakacje wniosek warto złożyć najpóźniej w maju.
Co grozi za zatrudnienie młodocianego bez wykazu prac lekkich
Zatrudnienie młodocianego na etacie bez zatwierdzonego wykazu narusza przepisy o zatrudnianiu młodocianych. To wykroczenie zagrożone grzywną od 1 000 do 30 000 zł z art. 281 Kodeksu pracy, a inspektor może nakazać odsunięcie młodej osoby od pracy.
Czy wykaz prac lekkich może zawierać prace wzbronione
Nie. Wykaz prac lekkich nie może obejmować żadnej pracy z rozporządzenia o pracach wzbronionych młodocianym, na przykład podawania alkoholu, pracy na wysokości powyżej 3 m czy pracy wynagradzanej od wyników. Wyjątki z tego rozporządzenia dotyczą tylko przygotowania zawodowego osób powyżej 16 lat.