Kiedy młodociany przestaje być młodocianym
Młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat i nie ukończyła 18 (art. 190 Kodeksu pracy). W dniu 18. urodzin staje się zwykłym pracownikiem albo zwykłym zleceniobiorcą. Przepisy o pracy młodocianych opisuje Kodeks pracy w bazie Sejmu, a praktykę kontroli Państwowa Inspekcja Pracy. Pojedynczy wyjątek dotyczy umów o pracę zawartych w celu przygotowania zawodowego: tam nauka zawodu jest dokończona na dotychczasowych zasadach umowy, nawet jeśli uczeń skończył 18 lat w trakcie. Jeśli zatrudniasz ucznia w ten sposób, sprawdź umowę i zasady dofinansowania, zanim cokolwiek zmienisz. W roku osiemnastki zmienia się też wymiar wolnego, co z wyliczeniem dla części etatu opisuje poradnik o urlopie młodocianego pracownika.
Co się zmienia w dniu osiemnastki
| Sprawa | Przed 18. urodzinami | Od 18. urodzin |
|---|---|---|
| Zgoda rodzica na zlecenie | Wymagana | Niepotrzebna |
| Dzienny wymiar w roku szkolnym | do 2 godzin w dniu z lekcjami, 12 godzin tygodniowo | Zwykłe normy, 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo |
| Praca między 22 a 6 | Zakaz | Dozwolona z dodatkiem przy umowie o pracę |
| Praca w godzinach nadliczbowych | Zakaz | Dozwolona w granicach Kodeksu pracy |
| Orzeczenie lekarskie | Szczególne zasady dla młodocianych | Zasady dla zwykłych pracowników |
| Stawka na zleceniu | Co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę | Co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę |
Stawka minimalna nie rośnie ani nie spada w dniu urodzin, ale grafik może wzrosnąć nawet czterokrotnie. Dlatego warto policzyć koszt przed osiemnastką, a nie po niej.
Przykład z liczbami, sklep z kandydatką, która kończy 18 lat w grudniu
Pracownica zatrudniona na zleceniu od września ma 17 lat i pracuje 10 godzin w tygodniu po 35 zł. W połowie grudnia kończy 18 lat i wchodzą ferie. Poniżej porównanie dwóch miesięcy, bez składek ZUS przy statusie ucznia do 26 lat.
| Miesiąc | Godziny w tygodniu | Godziny w miesiącu (razy 4,33) | Koszt przy 35 zł brutto |
|---|---|---|---|
| Listopad, 17 lat | 10 | około 43 | około 1 515 zł |
| Styczeń, po 18 urodzinach | 25 | około 108 | około 3 790 zł |
Różnica to około 2 275 zł miesięcznie, więc firma, która liczy budżet na rok, powinna to wpisać do planu. W tym samym czasie zlecenie nie wymaga ponownej zgody rodzica ani nowych dokumentów. Ile dokładnie kosztuje taki grafik przy umowie o pracę, pokazuje poradnik ile kosztuje zatrudnienie ucznia.
Czy trzeba podpisać nową umowę po osiemnastce
Nie. Umowa zlecenia podpisana ze zgodą rodzica pozostaje ważna, a z dniem 18. urodzin ten wymóg przestaje mieć znaczenie. Wygodnie jest podpisać aneks, w którym zapisujesz nowy zakres godzin i dodajesz zadania, jakich nie mogłeś zlecać wcześniej, na przykład obsługę wieczornych zmian. W przypadku umowy o pracę zmiany warunków również ustalasz aneksem. Dla zleceń z młodocianymi przygotowaliśmy odrębną stronę o zatrudnieniu młodocianego na umowę zlecenie.
Co z ZUS po osiemnastce
Osiemnastka nie zmienia statusu ubezpieczeniowego. Uczeń na zleceniu jest zwolniony ze składek, dopóki ma status ucznia i nie ukończył 26 lat. Wiek 18 lat nie ma tu znaczenia, liczy się legitymacja i oświadczenie. Granicę 26 lat opisuje uczeń do 26 roku życia a składki ZUS, a papiery do aktów wypisuje status ucznia w ZUS na zleceniu.
Trzy błędy firm w dniu osiemnastki
- Zostawianie ograniczeń po czasie. Pracownik ma 18 lat, a grafik nadal kończy się o 20, więc firma traci dostępność, za którą płaci.
- Przeciwny błąd: zaplanowanie nocnych zmian na zleceniu, które ma status zadaniowy. Praca według godzin i poleceń przełożonego wygląda jak etat.
- Brak aktualizacji dokumentów. Oświadczenie o statusie ucznia i ważna legitymacja powinny leżeć w aktach także po osiemnastce.
Jak PracaDla17Latki ułatwia ten moment
Oferta w portalu ma godziny w limitach młodocianego, a zgoda rodzica jest powiązana z umową. Gdy kandydatka kończy 18 lat, widzisz to w profilu i możesz zaproponować większy wymiar godzin. Nie szukasz nowych podpisów ani dokumentów. Jeśli prowadzisz firmę i potrzebujesz też wsparcia przy promocji, mała agencja, taka jak Marketingu, może przejąć kampanie, a uczeń zajmie się codzienną obsługą. Przejdź do zatrudnienia 17-latki bez błędów i ryzyka grzywny, a następnie opublikuj ofertę w planie dla firm od 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej, plus 23% VAT.
Czy pracownik młodociany po ukończeniu 18 lat nadal jest młodocianym
Nie, z wyjątkiem nauki zawodu. Po osiemnastce podlega zwykłym przepisom, ale umowa o przygotowanie zawodowe trwa do końca nauki. Zlecenie zostaje ważne bez aneksu.
Czy po 18 urodzinach pracownik może pracować w nocy
Tak, ale tylko jeśli umowa to przewiduje. Przy umowie o pracę praca w nocy daje dodatek, przy zleceniu liczy się umówione zadanie, a nie pora dnia.
Czy trzeba płacić składki ZUS po 18 urodzinach
Nie, jeśli osoba ma status ucznia i nie ukończyła 26 lat. Wiek 18 lat nie zmienia zwolnienia przy zleceniu.
Czy po osiemnastce potrzebna jest zgoda rodzica
Nie. Pełna zdolność do czynności prawnych oznacza, że pracownik podpisuje sam. Umowa zawarta wcześniej za zgodą rodzica pozostaje w mocy.